Αν υπάρχει κάτι που βλέπω συχνά μέσα στην τάξη, είναι η διαφορά που έχουν τα παιδιά που έχουν μεγαλώσει με βιβλία στη ζωή τους. Εκείνα που έχουν μεγαλώσει με ιστορίες, με ένα βιβλίο πριν τον ύπνο ή έστω με μια σταθερή επαφή με την ανάγνωση, ξεχωρίζουν όχι μόνο στο πώς διαβάζουν, αλλά στο πώς σκέφτονται, στο πώς εκφράζονται και στο πώς σχετίζονται με τους άλλους. Είναι κάτι που το βλέπουμε και στην πράξη, αλλά αποδεικνύεται και από πλήθος ερευνών.
Σύμφωνα με μελέτες πανεπιστημίων όπως το Harvard University, τα παιδιά που έρχονται σε επαφή με βιβλία από πολύ μικρή ηλικία έχουν πιο πλούσιο λεξιλόγιο και μεγαλύτερη άνεση στον λόγο από τα πρώτα τους κιόλας σχολικά χρόνια.
Παράλληλα, έρευνες του OECD δείχνουν ότι η επαφή με την ανάγνωση από νωρίς συνδέεται συνολικά με μια πιο θετική πορεία στο σχολείο και στην κοινωνικοσυναισθηματική τους ανάπτυξη. Ακόμα και όταν το παιδί δεν μπορεί να διαβάσει μόνο του, το να του διαβάζουν ενεργοποιεί τον εγκέφαλό του με έναν πολύ ουσιαστικό τρόπο, καθώς συνδέει λέξεις με εικόνες και αρχίζει να καταλαβαίνει πώς λειτουργεί η γλώσσα τελικά. Έτσι, λοιπόν, σιγά σιγά “χτίζεται” μια σταθερή βάση.
Όλα αυτά ξεκινούν από πολύ νωρίς. Από ένα απλό πάνινο βιβλιαράκι, από εικόνες, από τη φωνή ενός ενήλικα που του διαβάζει... Δεν χρειάζεται να καταλαβαίνει πάντα όλα αυτά που ακούει. Αρκεί που βρίσκεται εκεί, μέσα σε αυτή τη διαδικασία. Εκείνη ακριβώς τη στιγμή δεν καλλιεργείται μόνο η γλώσσα. Καλλιεργείται η προσοχή, η συγκέντρωση, η ικανότητα να ακούει, να περιμένει και να συνδέεται τελικά με τους γύρω του.
Παράλληλα, τα παιδικά βιβλία παίζουν καταλυτικό ρόλο στη συναισθηματική ανάπτυξη. Μέσα από τις ιστορίες, τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν αυτό που νιώθουν, να μπαίνουν στη θέση των άλλων και εννοείται να καταλαβαίνουν καλύτερα τον εαυτό τους.
Σύμφωνα με την American Academy of Pediatrics, η κοινή ανάγνωση από μικρή ηλικία βοηθά όχι μόνο στη γλωσσική ανάπτυξη, αλλά και στο δέσιμο ανάμεσα σε παιδί και γονιό. Και αυτό ακριβώς είναι ένα σημείο που για μένα είναι από τα πιο σημαντικά. Το βιβλίο δημιουργεί σχέση. Η στιγμή που ένας γονιός διαβάζει στο παιδί του δεν είναι απλώς “διάβασμα”. Είναι επαφή. Είναι ασφάλεια. Είναι ένα “είμαι εδώ μαζί σου”. Είναι αυτές οι μικρές στιγμές μέσα στη μέρα που μπορεί να φαίνονται απλές, αλλά αποτελούν τις πιο σημαντικές απ’ όλες! Και τελικά το παιδί δεν θυμάται μόνο την ιστορία αλλά το πώς ένιωθε όσο του τη διαβάζατε…
Όταν το βιβλίο μπει στη ζωή ενός παιδιού από νωρίς, δεν το βλέπει ποτέ σαν υποχρέωση.
Το βλέπει σαν κάτι δικό του, κάτι φυσικό! Κάτι που ίσως να αρχίζει να το αναζητά…Εκεί βρίσκεται όλο το νόημα. Όχι απλώς να μάθει να διαβάζει καλά. Αλλά να θέλει να διαβάζει! Γιατί όταν ένα παιδί αγαπήσει το διάβασμα, δεν το εγκαταλείπει εύκολα! Το ψάχνει διαρκώς… Σαν έναν χώρο όπου μπορεί να επιστρέφει, να ηρεμεί, να σκέφτεται ή απλώς να χάνεται μέσα σε μια ιστορία.
Αυτό είναι ίσως από τα πιο όμορφα πράγματα που μπορούμε να τους δώσουμε. Όχι απλώς ένα εφόδιο για το σχολείο…Αλλά έναν τρόπο να καταλαβαίνει τον κόσμο και τον εαυτό του λίγο καλύτερα!
Μαρίνα Φασάκη, συγγραφέας και εκπαιδευτικός
